Problematyka geodezji, katastru, gospodarki i wyceny nieruchomości na XXII Kongresie FIG w Waszyngtonie

prof. dr hab. inż. Wojciech Wilkowski
Instytut Geodezji Gospodarczej Politechniki Warszawskiej

W PG nr 6 przedstawiłem czytelnikom krótką notatkę z Kongresu FIG w Waszyngtonie. Jak napisałem w notatce, w czasie trwania Kongresu wygłoszono około 400 referatów obejmujących tematykę, którą zajmowało się 9 komisji FIG oraz 2 podkomisje.
Wydanie książkowe, zawierające tylko streszczenia referatów,
obejmowało 630 stron drobnego druku. Teksty referatów przekazano uczestnikom Kongresu na CD-romie. Autor, żeby wywiązać się z podjętego wobec czytelników PG zadania, tj. przekazania merytorycznego sprawozdania z przebiegu Kongresu, stanął przed dylematem segregacji liczącego około 7500 stron druku zbioru referatów przygotowywanych na Kongres przez blisko 700 autorów (przygotowano 400 referatów, ale znaczna ich liczba była pisana przez dwóch i więcej autorów). Autor postanowił przedstawić czytelnikom PG niektóre tezy zawarte w wybranych referatach, które oddawały klimat, trendy i tematykę jaką zajmuje się licząca 250000 członków społeczność FIG, skupiająca geodetów całego świata.
Szeroko pojęta problematyka geodezyjna, którą zajmuje się społeczność FIG-owska, została podzielona na 9 grup tematycznych. Każdej grupie tematycznej przyporządkowana jest Komisja, w ramach której następuje wymiana poglądów, dyskusje, funkcjonują wyłaniane podkomisje, organizowane są spotkania itp. Uwzględniając istniejącą strukturę organizacyjną FIG problematyka prezentowana na XXII Kongresie będzie przedstawiana w ramach
poszczególnych komisji.

Komisja l - Standardy Zawodowe i Praktyka (Professional Standards and Practice)

Przewodniczący Komisji prof. John Parker z Australii przedłożył szczegółowe sprawozdanie z działalności Komisji za okres 4-letniej kadencji (1998-2002). Jednym z osiągnięć Komisji było utworzenie strony internetowej, dotyczącej zagadnień, którymi zajmuje się Komisja.


Jedna z wielu sesji plenarnych Kongrasu.

Komisja powołała grupę roboczą spośród swoich członków pod nazwą "Praktyki biznesowe". Efektem działalności grupy było opracowanie i opublikowanie podręcznika stanowiącego swoiste vademecum dla właścicieli firm geodezyjnych pt. "Business Matters for Professionals". W podręczniku znajdują się informacje, które są ważne dla osób chcących założyć firmę geodezyjną, jak również dla prowadzących taką firmę. W wydanej książce omówiono sprawy dotyczące: jakości opracowań, obsługi klienta, etyki, profesjonalnego wykonawstwa robót oraz zastosowań informatyki do tych celów. Na uwagę zasługuje referat, którego autorem był Iain Greenway z Wielkiej Brytanii pt. "Praktyki biznesowe - wsparcie dla praktyków profesjonalistów". Autor wskazuje na narastanie problemów związanych z kierowaniem firmą geodezyjną, co wynika ze zmian technologicznych i społecznych jakie zachodzą w świecie. Przytoczę dla potwierdzenia tej tezy fragment referatu:

- wzrost siły (i znaczenia) grup nacisku, co stwarza pewne zagrożenia równowagi, z którymi musza, sobie radzić zawodowcy,
- przenikanie się różnych profesji, spowodowane w dużym stopniu rozwojem technologicznym, oznaczające, że od zawodowca oczekuje się posiadania podstawowej wiedzy z zakresu różnych zawodów,
- szybkość działania i łatwy dostęp do narzędzi komunikacji, pozwalające i wymagające szybkiego podejmowania decyzji,
- rozwijająca się globalizacja, wymagająca od menedżerów zrozumienia zróżnicowania regionalnego w kulturze, społeczeństwach i prawie,
- wrastający brak tolerowania przez wiele rządów regulacji wprowadzanych przez zawodowców,
- głębokie zmiany technologiczne, oznaczające, że zawodowcy prowadzący własną praktykę nie są już w stanie rozumieć wszystkiego, co zachodzi w "czarnych skrzynkach", które oni sami i ich pomocnicy wykorzystują w swojej pracy. Każda z tych zmian powoduje powstawanie dodatkowej presji na geodetę-zawodowca, który działa dwutorowo: jako zawodowiec i jako biznesmen. Żadnej z tych ról nie wolno ignorować, a geodeta prowadzący działalność będzie stale napotykał kolejne wyzwania ze strony każdej z nich.
Zwarte stwierdzenia dają jednocześnie podstawę do rozważenia programów nauczania na wydziałach geodezyjnych.
Iain Greenway w tym opracowaniu usiłuje odpowiedzieć, co się stanie gdy geodeci nie dostosują się do zmieniających się warunków zachodzących w świecie.

Jako odpowiedź na to pytanie autor cytuje prof. Molenaara z ITC w Holandii:
A co się stanie, jeśli zawodowcy nie będą chcieli przystosować się do zmieniającego się środowiska, w którym prowadzą swoją działalność gospodarczą? Możliwe konsekwencje zostały bardzo wyraźnie omówione przez prof. Molenaara, rektora ITC w Holandii, w 2001 roku, w październikowym wydaniu GIM International: "dzisiejszy geodeta stał się technologiem... bez właściwego zrozumienia rzeczywistych problemów występujących w świecie... W rezultacie geodeta utraci swoją rolę w społeczeństwie... Geodeci muszą... z odpowiednią troską zajmować się postępem technologicznym, aby byli w stanie sprostać problemom, z którymi stykają się współczesne społeczeństwa w ogólności, a w szczególności użytkownicy geoinformacji".

Odrębnym zagadnieniem, którym zajmowały się panie - działaczki FIG - były sprawy roli i pozycji kobiet w geodezji. Trzy referaty poświęcone tym zagadnieniom:

- Pat Turrell, Sara J. Wilkinson, Yanessa Astle i Samantha Yeo,
Zjednoczone Królestwo - Płeć a zmiany; przyszłość kobiet w geodezji,
- Gabriele Dasse (Niemcy) - Poszukiwane: Kobiety inżynierowie,
- Wendy J.Woodbury Straight, USA - Rozwój i refleksja:
Wysiłki w kierunku zwiększenia uczestnictwa kobiet w geodezji i kartografii w USA w okresie 1981-2001.Autorki ze Zjednoczonego Królestwa stwierdzają a jednocześnie zadają pytania (cytuję):

Kobiety obecnie stanowią około 50% ludzi pracujących w Zjednoczonym Królestwie; w innych krajach Europy proporcje te wyglądają podobnie (Williams i in., 2000). Mimo tego wzrostu, liczba kobiet rozpoczynających pracę lub już pracujących w geodezji stale pozostaje niska i wynosi około 9% ogólnej liczby członków RICS (Ellison, 1999).

Co więc jest powodem, te zawód geodety nie naśladuje prawa, czy medycyny, w których to zawodach udział kobiet stale wzrasta? Czy to brak świadomości i wiedzy o tym zawodzie w szkołach, na uczelniach i w nauczaniu o tym, jak rozwijać kariery? Czy zawód geodety jest tradycyjnie postrzegany jako zawód typowo męski? Czy to może brak modeli ról, jakie mogą być pełnione przez młode kobiety? Czy jest to po prostu dyskryminacja? Jeśli jest to jeden
lub kilka z tych czynników, jakie działania należy podjąć, aby pokonywać te bariery?

Podobne tezy, tylko nieco uogólnione, prezentowała w swoim referacie Gabńele Dasse z Niemiec (cytuję):

Patrząc na wykład lub seminarium odbywające się w Niemczech można by pomyśleć, że technika jest zastrzeżona dla mężczyzn. Mimo wielu wysiłków podejmowanych przez szkoły wyższe w ciągu ostatnich kilku lat, niewiele się zmieniło i kobiety są nadal w znaczącej mniejszości na studiach inżynierskich.

Wendy J. Woodbury Straight z USA może w sposób bardziej obrazowy podkreślała słabą reprezentację kobiet amerykańskich w geodezji (cytuję):

Analizy prowadzone w 1981 roku przez Amerykański Kongres Geodezji i Kartografii (ACSM) oraz jego organizację członkowską - Narodowe Stowarzyszenie Zawodowych Geodetów (NSPS) - doprowadziły do wniosku, że kobiety stanowiły jedynie około 1% NSPS. W tym samym czasie kobiety-geodetki stykały się w USA z ogłoszeniami handlowymi w gazetach, reklamującymi sprzęt geodezyjny, które przedstawiały kobiety w strojach kąpielowych, w koronkowej bieliźnie i w innych ubiorach, nieodpowiednich do prowadzenia pomiarów polowych.


Nowe władze FIG. Pierwszy od prawej - Prezydent FIG-u prof. dr Holger Magel (Niemcy)

Komisja 2. Kształcenie w zawodzie (Professional Education)

Komisja 2 w kadencji między kongresami w Bńghton (1998) i w Waszyngtonie (2002) poszerzyła swoją działalność o zagadnienia związane z kształceniem w zakresie wyceny nieruchomości. W maju 2000 r. utworzono wspólną Grupę Roboczą Komisji 2 i 9, nazwaną "Kształcenie rzeczoznawców w zakresie wyceny". Przewodniczącym grupy został prof. Kauko Yiitanen z Instytutu Nieruchomości Uniwersytetu Technologicznego w Helsinkach.

W przygotowywanym referacie "Kształcenie rzeczoznawców w zakresie wyceny: plany na nadchodzący okres"5), mającym charakter sprawozdania z prac grupy, prof. Wiitanen zaproponował program przedsięwzięć uwzględniających następujące założenia:

- Kształcenie w zakresie wyceny będzie oferowane za pośrednictwem informacyjnej sieci FIG tym wszystkim, którzy jego potrzebują. Zostanie utworzone zintegrowane, wirtualne środo-
wisko nauczania, przy założeniu "To nauka ma przyjść do ludzi" (Let the education move, not the people).
- Program nauczania będzie obejmował:
- terminologię,
- podstawowe założenia teoretyczne wyceny,
- podstawowe metody wyceny.
- Na stronie "www FIG" będzie utworzony pakiet edukacyjny dotyczący wyceny. Pakiet będzie przeznaczony przede wszystkim dla krajów rozwijających się i krajów znajdujących się w okresie przejściowym.
- Przewiduje się utworzenie sieci osób z wyższych uczelni oraz stowarzyszeń zajmujących się wyceną, w celu wspólnego rozwiązywania problemów pojawiających się w przyszłości, a dotyczących zagadnień programu nauczania.

Referat przygotowany przez profesora Wolffrida Wehmanna z Uniwersytetu w Dreźnie i Michaela Hahna z Uniwersytetu w Stutgarcie pt. "O wprowadzeniu podzielonych na etapy kursów magisterskich i inżynierskich na studiach geodezyjnych w Niemczech" dotyczy problematyki stworzenia jednolitych zasad kształcenia i dyplomowania w wyższych uczelniach. Autorzy odwołują się do postanowień Deklaracji Bolońskiej z 1999 r., której celem było zapewnienie większej porównywalności systemów nauczania w europejskich szkołach wyższych. Autorzy wskazują na niejednolitość i różnoznaczność dyplomów otrzymywanych przez absolwentów opuszczających uczelnie w Europie. Jako punkt odniesienia do porównań ze stopniami nabywanymi przez niemieckie uczelnie przyjmują angielskie dyplomy B.Sc. (bachelor) i M.Sc. (master, magister).

W Niemczech w zakresie geomatyki, miernictwa i geodezji studenci kończą obecnie studia ze stopniem dyplomowanego inżyniera. Studia te trwają dziewięć semestrów na politechnice lub innej uczelni o statusie uniwersyteckim.

Odpowiednikiem tych studiów w Wielkiej Brytanii, a również w naszym kraju, jest nadawanie absolwentom tych studiów dyplomów magistra (M.Sc.).

W Niemczech istnieją również tzw. wyższe szkoły techniczne (Fachshule) o orientacji bardziej praktycznej, których absolwenci uzyskują dyplom inżyniera (FH).

Autorzy wskazują na konieczność opracowania jednolitych standardów, określających tzw. minima programowe, które muszą być spełnione, żeby uczelnie mogły nadawać stopnie B.Sc. (bachelor) lub M.Sc. (master). Autorzy w referacie zaproponowali kryteria oceny istniejących programów nauczania i zasady nadawania uczelniom akredytacji przez niezależne agencje do spraw akredytacji.

Szczegółowe rozważania nad programami nauczania zaprezentował w swoim referacie pt. "Rynek edukacyjny dla urodzonych w latach 80.7) dr Klas Emald Borges z Uniwersytetu Lund w Szwecji. Dr Borges prezentuje tezę, że programy nauczania w zakresie geodezji powinny być wypadkową, uwzględniającą zainteresowania potencjalnych odbiorców tych programów, tj. studentów, jak i uwzględniającą zapotrzebowanie rynku pracy. Dla udowodnienia swojej tezy dr Borges przedstawił doświadczenia uniwersytetu w Lund (cytuję):

Uniwersytet w Lund rozpoczął nauczanie geodezji w 1992 roku, z poszerzonym profilem GIS, lecz potem zwrócił się w kierunku zarządzania nieruchomościami. Mniej uwagi poświecą się obecnie tradycyjnym, podstawowym przedmiotom z zakresu geodezji.
Rada Programowa tej uczelni ciężko pracuje nad określeniem i optymalnym powiązaniem przedmiotów nauczania, z uwzględnieniem przyszłych karier absolwentów. Analizy te są oparte na analizie aktualnych i przewidywanych potrzeb na rynku pracy, lecz także na zainteresowaniach studentów urodzonych w latach 80-tych, poszukujących swojej przyszłości w społeczeństwie. Poprzednie pokolenia geodetów są w większości zorientowane na
techniki pomiarowe. Dzisiaj tak wąsko postrzegane cele nie są, wystarczająco atrakcyjne.

Nasz program studiów magisterskich musi obejmować ogólne nauczanie pozwalające na rozwój przyszłych, nieznanych obecnie karier. Obecnemu stosunkowi 50% kobiet do 50% mężczyzn pobierających naukę sprzyja program nauczania, który pozwolił przełamać poprzednią, "męską" charakterystykę zawodu. Powinniśmy poświęcić bardzo wiele uwagi pokoleniu kobiet urodzonych w latach 80-tych.

Na podstawie cytowanych stwierdzeń możemy zatem wnioskować, że jednym z podstawowych dylematów uczelni jest opracowanie programów nauczania atrakcyjnych dla młodych podejmujących studia - tak skonstruowanych, żeby nabyta wiedza pozwoliła im zrobić kariery o jakich marzą oraz żeby miejsce na studiach geodezyjnych znalazły kobiety urodzone w latach 80-tych.


Przerwa na "lunch" trwała między godz. 12.00 a 14.00. Uczestnikom Kongresu organizatorzy fundowali "paczkę lunchową", którą można było otrzymać po wręczeniu "bonu" od tego pana na zdjęciu. Mieszkańcy hotelu nie mieli problemu gdzie skonsumować te dary, bo weszli do swoich pokoi. Gorzej miały te osoby, które nie mieszkały w hotelu. Wówczas odbywało się tak jak na zdjęciu niżej.


Delegaci Kongresu zajęli stanowiska tam , gdzie było trochę miejsca żeby posilić się w przerwie między sesjami. Autor sprawozdania uczestniczył w kilku Kongresach FIG ale na żadnym z nich nie spotkał się z takim pomysłem organizatorów na rozwiązanie problemu "lunchu".

Komisja 3. Systemy Informacji Przestrzennej w zarządzaniu (Spatial Information Management)

Ze zbioru referatów, których problematyka była związana z Komisją 3, celowym będzie przedstawić opinie dotyczące celowości tworzenia SIT, zawarte w opracowaniu Bengta Kjelisona - dyrektora ds. planowania w szwedzkim GUGiK, a jednocześnie przewodniczącego Grupy Roboczej ds. gospodarki nieruchomościami Komitetu UN/ECE

W referacie pt. "Ile Amerykanie płacą za to, że nie mają publicznego SIT?" autor porównuje rozwiązania europejskie - gdzie funkcjonuje kataster jako urzędowy system informacji o terenie, a rządy tych krajów podejmują wysiłki nad rozbudowaniem tego systemu o inne informacje o terenie - z rozwiązaniami w USA, a ściśle brakiem jakichkolwiek rozwiązań w tym zakresie.

Autor tak charakteryzuje stan SIT w USA: Zupełnie inna sytuacja istnieje w Stanach Zjednoczonych. USA mają unikalną pozycję wśród innych rozwiniętych krajów, nie mając ani stanowego, ani federalnego systemu ewidencji gruntów oraz systemu ksiąg wieczystych. Zamiast tego, rynek własności opiera się na działaniu firm ubezpieczających tytuły własności, co wprowadza stabilizację i uporządkowanie. Wydaje się, ze podejmowane działania przez organy publiczne ograniczają się do tworzenia informacji o gruntach federalnych. W procesie przenoszenia własności i w transakcjach hipotecznych uczestniczy wielu aktorów, których nie widać w innych częściach świata.

W referacie autor przeprowadził analizę ekonomiczną skutków jakie ponoszą uczestnicy rynku nieruchomości w USA z tytułu istniejącego stanu. Stwierdził, że właściciele nieruchomości ponoszą znacznie wyższe opłaty za realizację transakcji niż ich europejscy koledzy. Autor stwierdza (cytuję): "Na dzisiaj amerykański rynek własności nieruchomości cierpi z powodu zjawiska, które można określić jako niezwykle wysokie koszty transakcji".

Komisja 6. Pomiary inżynieryjne (Engineering Surveing)

W ramach prezentacji referatów obejmujących działalność Komisji 6 autor omówi dwa:
- zespołu czterech autorów z Kanady: dr Anna Szostask-Chrzanowski, Michel Massiera, dr Adam Chrzanowski i Fabien Le Hoan, oraz Cecilia Whitaker z USA: "Weryfikacja parametrów materiałów tam ziemnych w Diamond Valley Lakę z wykorzystaniem pomiarów geodezyjnych".
- zespołu autorów: Henrik Lennartz-Johansen i Soren Ellegaard z Danii: Analiza największego w Europie mostu wiszącego.

Referat pierwszy dotyczył problematyki związanej z bezpieczeństwem zapór ziemnych, które zależy od poprawnego zaprojektowania konstrukcji oraz monitorowania zachowania się budowli w czasie jej wykonywania, a później eksploatacji. Wyniki monitoringu mogą być także wykorzystywane na potrzeby weryfikacji parametrów projektowych, a szczególnie parametrów geotechnicznych. Dlatego porównanie danych z monitoringu z danymi przewidywanymi, uzyskiwanymi w czasie projektowania, może dostarczyć cennych informacji dotyczących jakości zakładanych parametrów geotechnicznych. W referacie autorzy przedstawili metodę wykorzystującą analizę elementów skończonych, służącą do modelowania wyników nasycenia materiałów, z których zbudowana jest tama, w celu określenia spodziewanych przemieszczeń w czasie napełniania zbiornika.

Jako przykład w procesie weryfikacji parametrów geotechnicznych poprzez porównanie z przemieszczeniami modelowymi i obserwowanymi wykorzystano dwie duże tamy ziemne w zbudowanym ostatnio Diamond Valley Lakę (DYL), największym zbiorniku w Południowej Kalifornii. Zbiornik DYL jest położony około 160 km na południowy wschód od Los Angeles. Został on utworzony poprzez połączenie dolin Domenigoni/Diamond za pomocą trzech tam wypełnionych materiałem ziemnym i skałami.

Największy projekt dotyczący tamy ziemnej w USA obejmuje:
- tamę zachodnią (West Dam), wysoką na około 85 m, o długości 2,7 km, o objętości 49,7 106 m3,
- tamę wschodnią (East Dam), wysoką na około 55 m, o długości 23,2 km, o objętości 32,9 106 m3,
- tamę siodłową (Saddłe Dam), wysoką na około 40 m, o długości 0,7 km, o objętości 1,9 106 m3.

Budowę tam ukończono w 1999 r., a napełnianie zbiornika rozpoczęło się w grudniu 1999 r. W czasie przygotowywania przez autorów referatu (styczeń 2002) zbiornik o pojemności około miliarda metrów sześciennych, był napełniony w 67%. Ocenia się, że napełnianie zbiornika zakończy się w ciągu najbliższych 2-3 lat.

W październiku 2000 r. wdrożono w pełni zautomatyzowany system umożliwiający ciągłe monitorowanie zachowania się tam. Składa się on z 8 automatycznych total stations (LEICA TCA1800S), z automatycznym rozpoznawaniem celu i z elektronicznym systemem pomiaru kątów i odległości. Ponadto na górnej powierzchni tam zainstalowano 5 stale pracujących odbiorników GPS, których zadaniem jest ostrzeganie o niebezpieczeństwie poprzez "budzenie" zautomatyzowanych total stations w przypadku wystąpienia zbyt dużych przemieszczeń. Dane monitoringowe są zbierane automatycznie we wcześniej ustalonych interwałach czasu i są kontrolowane przez komputer biurowy, zainstalowany w odległości około 100 km. Zbieranie wszystkich danych i automatyczne ich przetwarzanie jest kontrolowane przez oprogramowanie DIMONS, opracowane na Uniwersytecie New Brunswick.

Podstawowym celem omawianych badań było sprawdzenie zachowania się Tamy Wschodniej i Tamy Zachodniej w czasie napełniania zbiornika, tj. czy zachodzi zgodność z wzorcem opracowanym na podstawie modelu numerycznego, utworzonego z wykorzystaniem analizy elementów skończonych. W czasie analizy na etapie napełniania zbiornika zauważono istotny wpływ dwóch głównych parametrów: ciśnienia wody i efektu nawilgocenia podłoża. W czasie procesu nawilgocenia rosną wartości parametrów materiałów geotechnicznych i uzyskiwanych wartości modułów Younga (E). Moduł Younga dla materiału mokrego, w zalanej części struktury staje się mniejszy, powstaje też siła elastyczna, która powoduje deformacje tamy.

Referat autorów Lennartz-Johansen i Soren Ellegaard dotyczył badań deformacji najdłuższego wiszącego mostu w Europie. Prace te wykonywała największa prywatna firma geodezyjna w Danii, zatrudniająca 70 pracowników. Przedsiębiorstwo to otrzymało od rządowej firmy A/S Storebaelt zlecenie pomiaru osiadania mostu w czasie przejścia po nim (dla uczczenia jego otwarcia) około 20000 osób.

Prace były realizowane z wykorzystaniem GPS i potwierdziły pełną przydatność tej techniki pomiaru.

Komisja 7. Kataster i gospodarka nieruchomościami (Cadastre and Land Management)

Najliczniejsza, najbardziej aktywna ze wszystkich komisji FIG-owskich Komisja 7 obejmuje w prezentowanych na Kongresie referatach szeroką gamę zagadnień, dotyczących:

1) etapowania (benchmarking) systemów katastralnych,
2) realizacji założeń katastru 2014 z perspektywą jego rozwoju w latach następnych,
3) wielowarstwowego katastm 3D,
4) gospodarowania nieruchomościami.

Ad. l. Etapowanie systemów katastralnych

W 1998 r. Komisja 7 FIG utworzyła trzy nowe grupy robocze na okres kadencji 1998-2002. Grupę Roboczą 7.1 nazwano "Reformowanie Katastru", a cele jej działania określono jako:
1) stworzenie ram dla określania postępu i efektywności reform katastralnych,
2) opracowanie kluczowych kryteriów odnośnie określania korzyści wynikających z reform katastralnych,
3) stałe aktualizowanie inwentaryzacji systemów katastralnych
prowadzone przez Komisję 7.

W celu rozwiązywania zadań l i 2 grupa robocza podjęła decyzję zastosowania podejścia etapowania (benchmarking). Jest ono powiązane z pytaniami o efektywność działań, wydajność oraz najlepsze możliwe rozwiązania. Zadanie 3 realizowano z wykorzystaniem kwestionariuszy określających standardowe raporty krajowe.

Stan zrealizowanych w tym zakresie prac przedstawił w referacie pt. "Etapowanie (benchmarking) systemów katastralnych"12) Jiirg Kaufmann ze Szwajcarii, kierujący pracami grupy roboczej 7.1.

W referacie opisano zrealizowane prace i postęp dokonany przez grupę roboczą. Ogólnie omówiono tło teoretyczne metod i procedur etapowania działań, znaczenie i przydatność etapowania działań odnoszących się do katastru, a także wkład takiego etapowania działań w strategię działań FIG. Referat pokazuje w jaki sposób grupa robocza podeszła do realizacji zadań i do etapowania prac oraz jakie są oczekiwania odnośnie do etapowania prac w innych krajach. Jako przykłady pokazano niektóre wyniki praktyczne, uzyskiwane w efekcie etapowania działań realizowanych w różnych warunkach.

Niezależnie od referatu została wydana monografia pt. "Benchmarking Cadastral Systems", licząca 77 stron, opracowana przez 9 autorów - w tym i autora niniejszego sprawozdania.

Ad. 2. Realizacja założeń Katastru 2014 z perspektywą jego rozwoju w latach następnych

Kataster 2014 był to rezultat prac Komisji 7 w okresie 1998-2002, a jego kontynuacją jest wyżej wymieniony proces etapowania.

W referacie szefa służb katastralnych miasta-landu Hamburg dr. inż. Winfńda Hawerka pt. "Kataster 2020 - nowe trendy w katastrze niemieckim"13) przedstawiony został aktualny stan rozwoju katastru niemieckiego. Przedstawiono również niektóre nowe trendy, które mogą okazać się ważne w ciągu następnych kilku lat, aż do 2020, nie tylko w Niemczech, lecz w wielu krajach rozwiniętych i rozwijających się. Jako podstawowy system informacyjny kataster musi utrzymywać i poszerzać swoje znaczenie w społeczeństwie informacyjnym XXI wieku. Dzięki temu będzie mógł pełnić ważną rolę w ustawicznym i zrównoważonym
rozwoju.

Ad.3. Kataster wielowarstwowy (3D)

Temat ten zaczyna nurtować środowisko geodetów zajmujących się katastrem, w związku z coraz częstszą lokalizacją obiektów katastralnych - budynków, lokali, placów parkingowych - pod i nad ziemią. Problematyka ta była już przedmiotem seminarium zorganizowanego w Delft w Holandii w listopadzie 2001 r. wspólnie z Komisją 7 FIG.

Przykładowo w ewidencji katastralnej w Holandii obiektem katastralnym (nieruchomością) może być pełna działka, część działki lub prawo do zamieszkania. Dane geometryczne tych obiektów prawnych są wszystkie oparte na mapach, które odnoszą się do przestrzeni dwuwymiarowej.

W przypadku obszarów o intensywnym użytkowaniu występują tendencje do wykorzystywania przestrzeni nad i pod powierzchnią terenu (np. konstrukcji stawianych jedna na drugiej, urządzeń podziemnych, coraz większej liczby przewodów i rur, mieszkań znajdujących się nad sklepami/biurami/innych mieszkań).

Z prawnego punktu widzenia obecnie wykorzystywana ewidencja jest wciąż wystarczająca do zapisania praw dotyczących fizycznych obiektów trójwymiarowych. Jednak ambicją Katastru Holenderskiego jest zapewnienie ciągłej, jednolitej i efektywnej ewidencji również w przyszłości. Dlatego w Wydziale Geodezji w Delft - we współpracy z Katastrem Holenderskim - prowadzone są badania, których celem jest opracowanie prototypowego syste
mu informacji o terenie, który może obsługiwać odpowiednie informacje trójwymiarowe. Informacje o trójwymiarowych obiektach świata rzeczywistego (położenie, cechy geometryczne, funkcje, aspekty prawne) powinny być prowadzone i udostępniane przynajmniej w urzędach katastralnych.

Tę problematykę zaprezentował zespół autorów z Holandii: dr Janties Stoter, dr Martin A.Salzman, prof. Peter Van Oosterom i prof. Pauł Van Der Molen, w referacie pt. "W kierunku katastru 3D".

W referacie tym autorzy przedstawili trzy możliwe rozwiązania problemu z punktu widzenia katastru i z punktu widzenia techniki. Ważną częścią referatu jest opis koncepcyjnego modelu danych, w tym trójwymiarowych obiektów i ich powiązań z przedmiotami i konwencjonalnymi obiektami dwuwymiarowymi.

Drugi, zawierający podobną tematykę, referat przedstawili prof. Yerach Doytsher oraz mgr inż. Moshe Benhamu z Izraelskiego Instytutu Technologii Wydziału Inżynierii, Zakładu Geodezji Inżynieryjnej w Haifie. Referat pod tytułem "Wielowarstwowy kataster 3D - problemy i rozwiązania" zawiera wyniki prac badawczych mających na celu przeanalizowanie aspektów geodezyjnych i katastralnych związanych z wykorzystaniem przestrzeni poniżej i powyżej powierzchni terenu. Badania są prowadzone w Wydziale Geodezji Inżynieryjnej w Politechnice Technion w Izraelu, jako część studiów doktorskich M. Benhamu. Głównym celem badań jest znalezienie rozwiązania geodezyjno-katastralnego, dotyczącego wykorzystywania przestrzeni znajdującej się poniżej i powyżej powierzchni oraz określenie charakterystyki przyszłego analitycznego, trójwymiarowego i wielowarstwowego katastru, który zastąpi istniejący w Izraelu dwuwymiarowy, graficzny kataster powierzchniowy. Cele prac badawczych są realizowane poprzez dążenie do realizacji wtórnych celów badań: określenia przyszłej rzeczywistości katastru i opracowania modelu katastru wielowarstwowego; określenia wytycznych do przejścia od katastru powierzchniowego do katastru wielowarstwowego; opracowania modelu ewidencjonowania praw własności we wszystkich trzech przestrzeniach; opracowanie modeli na potrzeby zarządzania informacjami z katastru wielowarstwowego i tworzenie podkładu geodezyjno-katastralnego na potrzeby rozwiązań prawnych, dotyczących użytkowania całej przestrzeni terenu.

Ad. 4. Gospodarowanie nieruchomościami

Ta problematyka stanowi drugą część merytorycznych prac, którymi zajmuje się Komisja 7. Program etapowania w doskonaleniu systemów gospodarowania nieruchomościami również
znalazł się w zbiorach referatów przygotowanych przez członków Komisji 7. Jako typowe, reprezentujące tę tematykę, można wymienić 4 referaty:

- Ramy dla etapowania (benchmarking) Systemów Zarządzania Terenami - Daniel Steudler, Szwajcaria i prof. łan P. Williamson, Australia.
- Gospodarka nieruchomościami - podejście instytucjonalne - prof. Hans Sevatdal, Norwegia.
- Gromadzenie terenów do rozwoju - rola łączenia gruntów, ponownego wyrównywania i scalania gruntów - Owen Connellan. Zjednoczone Królestwo.
- Podstawy scalania gruntów jako instrumentu do unikania fragmentaryzacji gospodarstw rolnych - Jan Sonnenberg, Holandia.

W referacie pierwszym Daniel Steudler i prof. łan P. Williamson stwierdzają, że obecnie nie istnieją akceptowane w skali światowej technologie pomiaru i porównywania działania systemów zarządzania terenami. Dzieje się tak częściowo dlatego, że systemy te podlegają stałym reformom, a - co jest prawdopodobnie jeszcze ważniejsze - są one częściami różnych "identyfikatorów narodowych", które mówią o podejściu danej społeczności do terenu. W referacie autorzy przedstawili dotychczasowe wyniki projektu badawczego, którego celem jest zdefiniowanie standardów wiążących zakres prac geodezyjnych z potrzebami systemów zarządzania terenami. Badania te mają szczególne znaczenie, ponieważ prowadzą one do opracowania modelu zarządzania, który łączy aspekty operacyjne zarządzania terenami
ze strategią na szczeblu politycznym, która z kolei w znaczący sposób skoncentrowana jest na ustawicznym rozwoju. Projekt badawczy (2000-2003) jest realizowany na Wydziale Geomatyki Uniwersytetu w Melbourne, w Australii i sponsorowany przez Prowincję Victoria, rząd Yictorii i przez Uniwersytet w Melbourne.

W referacie drugim prof. Hans Sevatdal z Uniwersytetu Rolniczego - Wydział Użytkowania Terenu i Planowania Krajobrazu w Aas rozważa metodykę kształcenia i programy nauczania w zakresie gospodarki nieruchomościami, w ramach których muszą się znajdować elementy prawa i ekonomii oraz elementy wielu nauk społecznych. W drugiej części referatu autor przedstawia teorię dotyczącą działań instytucjonalnych (urzędowych), w której istotny wkład stanowią rola i funkcja katastru i ksiąg wieczystych, metodyka prowadzenia negocjacji i mediacji ze stronami uczestniczącymi w tych procesach.

W referacie trzecim Owen Connellan z Kingston University (School of Surveying) przedstawia koncepcję tworzenia tzw. zasobów gruntów do realizacji dużych projektów związanych z rozwojem określonych obszarów.

Tworzenie tych zasobów nieruchomości może odbywać się w formach wykupu gruntów, a następnie prowadzonych scaleń w celu uzyskania niezbędnych nieruchomości, potrzebnych do realizacji zamówień służących celom publicznym.

W swoich propozycjach autor dopuszcza pozostawienie praw własności do gruntów w inwestowanym obszarze określonych podmiotów - jeśli sobie tego życzą.

W referacie czwartym Jan Sonnenberg z Uniwersytetu Technicznego w Delft - Wydział Geodezji dokonał przeglądu zagadnień związanych z techniką i polityką, które muszą być brane pod uwagę, gdy praktycznie wdraża się scalanie gruntów.

W referacie skoncentrował się na scalaniu gruntów na potrzeby rolne, wyłączając scalania gruntów na potrzeby pozarolnicze - jak na przykład ochrony przyrody czy krajobrazu.

Zdaniem autora scalanie gruntów prowadzone na zasadach dobrowolności wiąże się ze zbyt wysokim poziomem niepewności dotyczącej ostatecznych rezultatów. Scalanie gruntów może być prowadzone efektywnie jedynie wówczas, gdy opiera się ono na specjalnych regulacjach prawnych.

Zdaniem autora stosowana w wielu krajach próba uregulowania w procesie scaleniowym zbyt wielu celów związanych z rozwojem danego obszaru może wpłynąć ujemnie na efektywność zabiegu scaleniowego i wydłużyć nadmiernie czas jego realizacji.

Referat wskazujący na rozwój określonych trendów w zakresie prywatyzacji katastru przedstawił Helge Onsrud - starszy doradca w Głównym Urzędzie Geodezji i Kartografii w Norwegii. W referacie pt. "Prywatyzacja katastralnych pomiarów w Norwegii" przedstawił stan istniejący w tym kraju.

W Norwegii monopol na prowadzenie geodezyjnych pomiarów katastralnych mają obecnie gminy. Komitet utworzony przez rząd do zaprojektowania nowego prawa katastralnego zaproponował zlikwidowanie monopolu gmin na rzecz prywatnych licencjonowanych geodetów. Autor, który przewodniczył komitetowi tworzącemu projekt prawa katastralnego, omówił w referacie argumenty przemawiające za i przeciw prywatyzacji pomiarów katastralnych.

Kluczowym problemem jest zrozumienie i zaprojektowanie właściwej roli prywatnego geodety w nowoczesnej gospodarce rynkowej. Przynajmniej w kontekście norweskim, geodeta powinien być doradcą w sprawach związanych z gospodarką nieruchomościami i powinien wykonywać szersze prace, niż tylko dostarczanie współrzędnych i map. Podążając za takimi założeniami, jest niezwykle ważne rozdzielenie usług, które mają być świadczeni przez prywatnych geodetów i władzy, która ma pozostać w sektorze publicznym. Ważnym problemem jest zapewnienie jakości usług świadczonych w środowisku konkurencyjnym, między innym poprzez realizację odpowiednich programów nauczania i studiów podyplomowych, a także stworzenie możliwości uzyskiwania licencji i uprawnień.

W referacie omówiono także problemy związane z przechodzeniem od istniejącego obecnie monopolu sektora publicznego do sytuacji, w której będą działać licencjonowani geodeci. Obejmuje to środki zapewniające nieprzerwane świadczenie usług na rzecz społeczeństwa, a także możliwości zdobywania wiedzy i odbywania szkoleń przez geodetów przechodzących z sektora publicznego do prywatnego.

Oczekuje się, że projekt nowego prawa katastralnego, którego fragmenty omówiono w referacie, zostanie przedstawiony Parlamentowi w 2002 roku i wejdzie w życie w 2004 roku.

Komisja 8. Planowanie Przestrzenne i Rozwój (Spatis Planning and Development)

Merytoryczna działalność Komisji 8 jest ściśle związana z opracowaniami jakie powstają w ramach działalności Komisji 3 oraz Komisji 7. Dwa referaty, które chcę omówić, stanowią potwierdzenie tej tezy. Pierwszy referat, którego autorem jest prof. Willy A. Schmid z Federalnego Instytutu Technologii w Zurichu pt. "Planowanie przestrzenne z uwzględnieniem walorów estetycznych" oraz drugi referat pt. "Wpływ technologii informacyjnych na rozwój przestrzenny" autorstwa Juhy Talvitie z Finlandii.

Referat pierwszy dotyczył związków między planowaniem przestrzennym, architekturą krajobrazu, planowaniem ekologicznym oraz ekologią w ogólnym ujęciu. Jak wiemy zagadnienia związane z projektowaniem krajobrazu wiążą się ściśle z procesem scalenia gruntów i stanowią jeden z elementów projektu ogólnego scalenia gruntów, co stanowi domenę Komisji 7 "Cadastre and Land Management". W dalszej części prof. Schmid wskazuje na wielką rolę jaką w planowaniu - zarówno przestrzennym jak i krajobrazu - odgrywają technologie cyfrowe (cytuję):

Wydaje się, te dzięki rozwojowi możliwości w zakresie nowoczesnych, numerycznych prezentacji trójwymiarowych, coraz ważniejsze w różnych dyskusjach stają się wartości wizualne krajobrazu. Wizualizacja trójwymiarowa będzie wspierać procesy planowania i stanie się ważnym elementem procesu podejmowania decyzji w planowaniu przestrzennym. Wykorzystanie krajobrazów wirtualnych wspomoże prowadzenie badań studialnych w zakresie krajobrazu, jak na przykład fragmentację krajobrazu i/lub rozwój urbanistyczny.

Znacznie szerzej rolę technologii cyfrowych w planowaniu przestrzennym uwypuklił Juha Talvitie z Finlandii. Autor w referacie przedstawił rolę "technologii przekazywania informacji i komunikowania się" (ang: Information and Communication Technology - ICT) na rozwój przestrzenny. Autor stawia tezę, że pod wpływem tej technologii nastąpiła zmiana epoki w planowaniu przestrzennym (cytuję):

W czasie epoki rolnej, przedmiotem zainteresowania były grunty wiejskie, w okresie rozwoju przemysłu nastąpił rozwój obszarów zurbanizowanych. Koleje i drogi utworzyły struktury przestrzenne. Nowoczesną telekomunikację można postrzegać nie tylko jako nowy sposób zachowania się, lecz także jako nowy rodzaj ruchu (transportu). Dlatego można zakładać, że ICT, jako podstawowy element społeczeństwa informacyjnego w dłuższej perspektywie wpłynie na zmianę istniejących obecnie struktur regionalnych, miejskich i wiejskich i na utworzenie nowych form przestrzennych życia w obszarach zurbanizowanych i wiejskich.

Autor, powołując się na wyniki dotychczasowych badań prowadzonych w zakresie planowania przestrzennego, twierdzi, że pod wpływem ICT nastąpią zasadnicze zmiany w strukturach miast i regionów.

Podstawowym powodem takiego rozwoju będzie zmiana znaczenia przestrzeni, miejsca, odległości i czasu jako elementów oznaczania położenia. Przestrzeń i miejsce nie będą ulegać już w taki sam sposób, jak kiedyś, wpływom czynników czasu i odległości. ICT daje więcej swobody w zakresie lokalizowania różnych obiektów, a specyficzne cechy miejsca odegrają ważną rolę w wyborze tej lokalizacji. ICT wpłynie także na zmianę codziennego życia, co będzie miało swoje konsekwencje przestrzenne. W tym samym czasie w otoczeniu człowieka będą funkcjonować dwa światy: rzeczywisty i wirtualny.

ICT będzie wpływać zarówno na centralizację, jak i decentralizację. Będzie wpływać na rozwój produkcji i usług, lokalizowanie biur i budynków mieszkalnych, będzie miało wpływ na rozwój transportu, itp. Zdaniem autora trudno przewidzieć, w jaki sposób te nowe technologie wpłyną na struktury przestrzenne. Jednak jest oczywiste, że zmiany te już zachodzą i że znajdujemy się na początku ewolucji.

Zdaniem autora generalnie dla planowania przestrzennego zachodzące i mające nastąpić zmiany są korzystne, ale i twórcy tych planów powinni być świadomi zachodzących zmian i być przygotowani na nowe wyzwania, których podłożem jest ITC.

Komisja 9. Szacowanie i gospodarowanie nieruchomościami (Yaluation and the Management of Real Estate)

Tematyka, którą zajmuje się Komisja 9 znacząco różni się od pozostałych Komisji, jednak w Komisji 9 wiele tematów rozwiązywanych jest wspólnie z Komisjami l, 2 i 7.

Przewodniczący Komisji 9 G. Michaey Yovino-Young z USA w sprawozdaniu z działalności Komisji w latach 1998-2002 podkreślił, że celem Komisji było:

- ustalenie liczby i danych osobowych ekspertów ds. wyceny nieruchomości, którzy są członkami FIG jak również należą do innych organizacji,
- nawiązanie ścisłej współpracy FIG (czytaj Komisji 9) z innymi organizacjami zajmującymi się wyceną nieruchomości i ewentualne włączenie ich do struktur FIG-owskich.

W sprawozdaniu Pan Yovino-Young podkreślił, że w ostatniej kadencji organizacje skupiające rzeczoznawców z Armenii, Czech, Litwy, Izraela i Stanów Zjednoczonych zostały członkami FIG.

Z referatów przygotowanych do prezentacji, dotyczących tematyki spójnej z działalnością Komisji 9, autor omówi trzy. Autorami tych referatów byli:

- John A. Edge ze Zjednoczonego Królestwa: Globalizacja i wycena nieruchomości.
- Simon Addock z Australii: "Zarządzanie ryzykiem w przypadku eksponowania własności poprzez wycenę-szacowanie.
- Dr Frances Plimer, prof. William Mc Ciuskey i Owen Connellan: "Podatki od własności - przedziały wartości.
- Pan A. Edce, pracownik znanej firmy zajmującej się wyceną nieruchomości oraz pośrednictwem "Knight Frank", uzasadnia w referacie potrzebę opracowania międzynarodowych standardów wyceny.

Wymienia miejsca, z których płyną te żądania i przesłanki uzasadniające istnienie takich potrzeb. Naciski, aby tworzyć standardy międzynarodowe, pochodzą z wielu różnych źródeł; są to między innymi:

1) Wymagania rządów w zakresie wyceny nieruchomości będących własnością publiczną, prowadzonej dla potrzeb rozliczeń, oceny realizacji i przejrzystości finansowej. W tym obszarze IVSC ściśle współpracuje z Międzynarodową Federacją Księgowych (IFAC) i wnosi wkład do opracowywania Międzynarodowych Standardów Rozliczeń w Sektorze Publicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tych kategorii własności, z którymi jest zawsze najwięcej kłopotów - spadków, infrastruktury i urządzeń wojskowych.

2) Trendy w kierunku prywatyzacji firm będących własnością rządową - nie ma powodu, aby w jakikolwiek sposób różnicować własność środków produkcji w sektorze prywatnym i publicznym.

3) Opracowywanie międzynarodowych standardów rozliczeń - IVSC.

4) Komitet Bazylejski ds. pożyczek bankowych.


Uczestnicy Kongresu FIG z Polski (nie wszyscy) od lewej: Artur Adamek (student PW), dr inż. Katarzyna Sobolewska-Mikulska (PW), prof. dr hab. Kazimierz Czarnecki (PW), mgr inż. Adrianna Pułecka (studia doktoranckie PW), Jacek Kamiński (student PW) i autor sprawozdania.

5) Porozumienia GATT, tworzone w celu zrównoważenia praktyk handlowych na świecie, które doprowadziły do utworzenia Światowej Organizacji Handlu w 1995 r. - IVSC twierdzi, że uznane standardy wyceny powinny odzwierciedlać rolę nieruchomości na rynkach globalnych.

6) Ruch w kierunku modelu uczciwego rozliczania wartości, dla wartości inwestycyjnych i dla wartości będących własnością właściciela - model ten będzie w coraz większym stopniu wymagał świadczenia usług przez zewnętrznych lub niezależnych rzeczoznawców, którzy będą w stanie wypełnić te wymagania w zakresie rozliczeń, poprzez właściwe szacowanie rynkowej wartości środków stanowiących własność.

7) Konferencja Narodów Zjednoczonych na temat Handlu i Rozwoju (UNCTAD), która pracuje w kierunku harmonizacji rozliczeń i innych praktyk zawodowych.

8) Potrzeba wprowadzenia miar efektywności dla inwestycji i własności nieruchomości, w celu określenia własności, portfolio i efektywności zarządzania firmą. W niektórych krajach istnieją łączone wskaźniki dla wspólnych własności, a perspektywy tworzenia podobnych baz danych w różnych miejscach stwarzają potrzebę wykorzystywania wspólnych wskaźników oceny, opartych na wspólnych standardach.

Autor prezentuje stanowisko, że doprowadzenie do opracowania standardów międzynarodowych przyczyni się do zwiększenia liczby zleceń kierowanych do rzeczoznawców majątkowych w zakresie wyceny nieruchomości. Autor wskazuje również na podstawowe obszary globalizacji, do których zalicza się:

(cytuję):
- rozwój wspólnych standardów wyceny,
- koncepcje wyceny (oparte na koncepcjach związanych z rozliczeniami),
- rozwój globalnych firm konsultingowych zajmujących się własnościami, świadczących usługi na rzecz firm prowadzących działalność w skali globalnej,
- trendy w kierunku konwencji dotyczącej uczciwej wyceny, w konsekwencji: korzyści dla zawodu rzeczoznawców.

Referat Simona Addocka - Generalnego Rzeczoznawcy stanu Yictoria w Australii - dotyczy metodyki oceny "stopnia ryzyka".

Podobnie jak jego poprzednik z Wielkiej Brytanii optuje za opracowaniem jednolitych standardów o zasięgu globalnym, dotyczących metodyki określania stopnia ryzyka w ocenie wartości różnych rodzajów własności.

Autor twierdzi, że (cytuję):

Rozwój systemu "stopniowania" poziomu ryzyka dla określonych rodzajów własności doprowadzi do zwiększenia pewności co do wartości własności w trakcie wyceny i szacowania. Ulepszona i powszechnie stosowana metodyka określania ryzyka umożliwi inwestorom działającym w skali globalnej z większa, pewnością oceniać poziomy ryzyka związane z rodzajem własności i, z kolei, prawdopodobieństwo zmian wartości własności w czasie.

Autorzy referatu "Podatki od własności - przedziały wartości - dr Frances Plimmer z Kingston University (England), prof. William J. Mc Ciuskey z Lincoln University z Nowej Zelandii oraz Owen Connellan z Kingston University (England) - przedstawili propozycję systemu podatkowego bazującego nie na parametrze wartości nieruchomości, a na zaliczeniu nieruchomości do określonego przedziału wartości. Jako wzór takiego rozwiązania autorzy przytaczają doświadczenia brytyjskie (cytuję):

Po dramatycznym niepowodzeniu Brytyjskiego Podatku Pogłownego (British Poll Tax) (lub Opłat Gminnych - Community Charge), w celu rozwiązania długo trwających problemów dotyczących systemu szacowania wartości, rząd wprowadził hybrydowy system podatku od własności i obywateli (property and people tax system). W niniejszym referacie opisano brytyjski podatek od obszarów mieszkalnych, Councii Tax, który jest unikalnym gminnym podatkiem od własności, opartym na ustalonych przedziałach wartości własności. Wszystkie własności mieszkalne w Anglii, Szkocji i Walii są przypisane do jednego z ośmiu przedziałów wartości, ustalonych l kwietnia 1991 roku, przy założeniu, ze ich wartości, a poprzez to i zobowiązania podatkowe ich właścicieli, będą równomiernie zmieniały się wraz z upływem czasu. Rząd centralny kontroluje względne zobowiązania podatkowe w ramach poszczególnych przedziałów wartości i ogranicza, przynajmniej do tej pory tak robił, poziom zobowiązań podatkowych, które mogą być nakładane przez władze lokalne. W ramach systemu podatkowego zakłada się, że wszystkie mieszkania są zajmowane przez dwie lub więcej dorosłych osób, a jeśli sytuacja taka nie ma miejsca, automatycznie udziela się rabatu w wysokości 25%.

"Pentagon" w remoncie po ataku z 11 września 2001 roku. Zburzony fragment już został odbudowany ale jest wyraźnie widoczny na tle bryły.

W referacie omówiono wyniki ostatnio prowadzonych prac badawczych, które określają korzyści i ograniczenia wynikające z takiego systemu podatkowego, w tym także z błędnego założenia, że wartości nieruchomości będą się równomiernie zmieniały wraz z upływem czasu. Omówiono również w referacie problemy związane z przypisaniem określonej nieruchomości do najwyższego i najniższego przedziału wartości.

Autorzy przedstawili argumenty za rozwojem tego systemu podatkowego, tj. za określonymi przedziałami wartości jako podstawy naliczania podatków w krajach o ograniczonym rynku nieruchomości i/lub ograniczonych zasobach. Podejście takie ich zdaniem właściwie przygotowane, mogłoby być z powodzeniem zastosowane w krajach rozwijających się, a także w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, w których gospodarka znajduje się w okresie przejściowym.

Geodeci z Polski - uczestnicy XXII Kongresu

W Kongresie uczestniczyło 11 osób z Polski z tego 3 osoby reprezentowały Stowarzyszenie Geodetów Polskich. Przewodniczącym delegacji był Prezes Stowarzyszenia profesor Kazimierz Czamecki, a w jej skład wchodzili profesor Andrzej Hopfer i autor tego artykułu.

W kongresie uczestniczyli również: prof. dr hab. Stefan Cacoń z Akademii Rolniczej we Wrocławiu, prof. dr hab. Romuald Kaczyński i doc. dr inż. Jan Konieczny z Instytutu Geodezji i Kartografii, dr inż. Katarzyna Sobolewska-Mikulska i mgr inż. Adrianna Pułecka, Artur Adamek (student) i Jacek Kamiński (student) wszyscy z Politechniki Warszawskiej Wydziału Geodezji i Kartografii oraz Aleksander Żarkowski.


Przed Białym Domem, od lewej: autor sprawozdania, Katarzyna Sobolewska-Mikulska, Andrzej Hopfer, Adrianna Pułecka i Kazimierz Czarnecki.

Na Kongres z Polski przygotowano 8 referatów z czego wygłoszono 6 gdyż Główny Geodeta Kraju Jerzy Albin z uwagi na stan zdrowia nie mógł uczestniczyć w Kongresie, jak również
nie uczestniczył w Kongresie prof. dr hab. Krzysztof Koreleski z Akademii Rolniczej w Krakowie.

Poniżej przedstawię krótką informację o referatach prezentowanych przez autorów z Polski - według tematyki dotyczącej poszczególnych komisji.


Grób prezydenta J.F. Kennedyego na cmentarzu w Arlington.

W sesjach referatowych dotyczących problematyki Komisji l "Professional Standards and Practice" K. Czamecki, W. Wilkowski (PW) prezentowali referat pt. Surveyor licenses in Poland - professional aspects, association contrybution.

W referacie przedstawiono - na tle istniejącego stanu prawnego dotyczącego nadawania uprawnień zawodowych, wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii - nową rolę geodety-menedżera.

Prywatyzacja przedsiębiorstw geodezyjnych w Polsce, powstanie wielu nowych prywatnych firm geodezyjnych, również usługi w zakresie wyceny nieruchomości oraz obsługi prawnej spowodowały, że rola geodety-menedżera uległa daleko idącym zmianom.

W tym procesie - zdaniem autorów - powinna wzrosnąć rola i zadania SGP. Również w skali międzynarodowej zwiększa się rola FIG - zarówno w zakresie obejmującym wskazywanie zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez geodetów, jak również jakości prac oraz problemów etycznych.

W sesji referatowej, dotyczącej Komisji 2 "Professional Education", Kazimierz Czarnecki prezentował referat: The "Minimal Surveying Curricula" - A Step towards Standardization of Surveyors Education in Poland.

W referacie autor zaprezentował i przeprowadził dyskusję treści "minimum programowego" oraz dotychczasowe doświadczenia związane z opracowaniem takiego minimum.

W Polsce, pod nadzorem dziekanów wydziałów geodezyjnych, opracowuje się projekt tzw. "minimum programowego" w zakresie geodezji. Nad takim projektem dyskutują następnie rady wydziałów. Dokonuje się ewentualnych korekt, a następnie przedkłada Ministrowi Edukacji Narodowej. Minimum programowe przygotowuje się w celu zapewnienia wszystkim wydziałom geodezyjnym polskich uczelni wykazu ogólnie sformułowanych treści programowych poszczególnych przedmiotów i grup przedmiotów oraz liczby godzin zajęć, które obligatoryjnie mają być wprowadzone do programu nauczania każdego wydziału. Minimum programowe dotyczy 50% ogólnej liczby zajęć. Szczegółowe programy poszczególnych wydziałów mogą zawierać większe liczby godzin zajęć, a także inne, dodatkowe przedmioty. Stwarza to możliwość kształtowania przez wydziały geodezyjne ich własnego profilu kształcenia. Jednakże spełnienie przez wydział wymogów minimum programowego jest obligatoryjne do uznawania jego absolwentów jako osoby posiadające wykształcenie geodezyjne. Stowarzyszenie Geodetów Polskich zabiega, aby ten wymóg był przestrzegany przy procedurach nadawania uprawnień zawodowych.

W sesji referatowej wspólnej dla Komisji 5 "Positioning and Measurement" i Komisji 6 "Engineering Surveys" S. Cacoń i P. Grzempowski (Akademia Rolnicza we Wrocławiu) prezentowali referat pt. "Effect of Ground Changes on the Reference Benchmarks in a Levelling Network of a Large City".

W pracy przedstawiono zmiany wysokości reperów na obszarze Wrocławia w ciągach niwelacyjnych I, II i III klasy w okresie 1968-1998. Wstępne interpretacje wyników wykazały, ze zmiany te są skorelowane z warunkami geologiczno-tektonicznymi oraz hydrotechnicznymi na obszarze miasta. Wrocław położony jest w pradolinie rzeki Odry, która wraz z czterema dopływami (Ślęza, Oława, Widawa, Bystrzyca) oraz siecią kanałów tworzy Wrocławski Węzeł Wodny.

Wskazano na dezaktualizację katalogowych wysokości reperów, która stanowiła problem w realizacji inwestycji komunalnych miasta (m.in. budowa długiego kolektora ścieków sanitarnych). Zwrócono również uwagę na trudności w lokalizacji reperów odniesienia w pomiarach deformacji niektórych obiektów inżynierskich. Podjęta została próba uogólnienia uzyskanych doświadczeń i ich wykorzystania w modernizacji osnów wysokościowych dużych aglomeracji miejsko-przemysłowych.

W sesjach referatowych dotyczących problematyki Komisji 7 "Cadastre and Land Management" prezentowano dwa referaty zespołów autorskich:

- W. Wilkowski (Politechnika Warszawska) i H.Knoop (Technical University of Braunschweig) prezentowali referat pt. "Intergrated Cadastral System (ICS) ofPoland supported by the European Union".
- W. Wilkowski, A. Pułecka "Landscape Aspects in Land Consolidation Procedures in Poland".

W referacie pierwszym została przedstawiona charakterystyka polskiego katastru w aspekcie najnowszych regulacji prawnych. Podano definicję katastru określoną w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz definicję obiektów katastralnych: działki, budynku i lokalu. Na tle krótkiej historii budowy katastru w Polsce przedstawiono stan informatyzacji katastru, dotyczący jego części opisowej i geometrycznej. Omówiono program modernizacji istniejącego katastru nieruchomości w Polsce w kierunku budowy zintegrowanego systemu katastralnego. Podkreślono rolę i znaczenie realizowanego programu pomocowego PHARE 2000, którego celem jest między innymi przygotowanie założeń i budowy Integrującej Platformy Elektronicznej jako elementu tworzonego zintegrowanego systemu katastralnego.

W referacie drugim autorzy przedstawili nowe podejście do zabiegu scaleniowego, który nie będzie ograniczony tylko do poprawy struktury przestrzennej gospodarstw rolnych, t.j. zmniejszenia liczby działek i poprawy rozłogu gospodarstwa rolnego. Ważnym elementem zabiegu scaleniowego będą kwestie kształtowania krajobrazu.

Bez względu na to, jaki model rolnictwa, (uprzemysłowionego czy też ekologicznego) będzie przeważał w określonym regionie, bogaty i zróżnicowany krajobraz będzie funkcjonował prawidłowo tylko wówczas, gdy dostanie dobrych opiekunów. Cała odpowiedzialność za krajobrazowe dziedzictwo spocznie na mieszkańcach wsi. Uwzględnianie przez rolników zarówno kryteriów produkcyjnych, estetycznych jak i ochronnych może utworzyć z krajobrazu wiejskiego świadomie komponowany krajobraz rolny, tj. krajobraz jutra. Taki krajobraz prawdopodobnie utworzony będzie na gruntach należących do wielu indywidualnych właścicieli i będzie wynikiem racjonalnych rozwiązań zawartych w ramach prac scaleniowych.

Główną rolę w procesie kształtowania krajobrazu odegrają geodeci-projektanci, współpracujący ściśle z architektami krajobrazu. Dlatego ważne jest wypracowanie odpowiednich standardów związanych z projektowaniem krajobrazu w ramach prac scaleniowych oraz procedur zarządzania zasobami krajobrazowymi jakie zostaną stworzone w wyniku tych prac.

Na sesji referatowej, której tematyka dotyczyła Komisji 7 i Komisji 9 (Yaluation and the Management ofReal Estate). A. Hopfer (IGiK), Ł. Żuk (UW-M) prezentowali referat pt. "Methodolical and Practical Aspects of Rural Land Market Assessment - the Polish Ekample".

Referat ten był prezentowany przez prof. A. Hopfera. W referacie autorzy przeprowadzili dyskusję nad wieloznacznością pojęcia rynku nieruchomości. Rozpatrywali rynek jako kategorię techniczną, czyli miejsce w którym nabywcy i sprzedawcy spotykają się i chcą dokonać wymiany. Rozpatrywali również rynek w kategorii przestrzennej (geograficznej). W tym ujęciu rynek obejmuje pewien obszar o zbliżonych warunkach dokonywania zakupów i sprzedaży oraz ekonomicznych stosunków wymienianych między sprzedającymi, reprezentującymi podaż a kupującymi reprezentującymi popyt.

Unikatowy charakter nieruchomości jako towaru powoduje, że rynek nieruchomości znacznie różni się od pozostałych rynków. Wydaje się być rynkiem mniej przejrzystym, gorzej zorganizowanym, trudniejszym do badania i analizowania. Rynek nieruchomości jest niejednolity. Oznacza to, że w zależności od przyjętego kryterium wyróżnia się różne kryteria rynku. Do najczęściej stosowanych kryteriów podziału rynku nieruchomości należą:

- kryterium przedmiotowe, klasyfikujące rynek według rodzaju nieruchomości (rynek nieruchomości mieszkaniowych, komercyjnych, przemysłowych, rolnych),
- kryterium zasięgu przestrzennego (rynek lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy),
- kryterium nabywanych praw do nieruchomości (rynek najmu i dzierżawy, na którym właściciele wynajmują nieruchomości i rynek lokat, na którym inwestorzy nabywają nieruchomości),
- kryterium cenowe,
- kryterium jakościowe.

Przebieg Kongresu

W odróżnieniu od dotychczasowych Kongresów, XXII Kongres FIG charakteryzował się skromniejszą oprawą - jeśli rozpatrywać część "ceremonialną". Przykładowo w otwarciu Kongresu nie uczestniczyli przedstawiciele ani administracji federalnej ani lokalnej - stanowej. Bardzo dużo uwagi poświęcono doskonaleniu "systemu identyfikacji" uczestników Kongresu.

Każdy uczestnik Kongresu zaopatrzony został w olbrzymich rozmiarów identyfikator, który nosił na piersiach (patrz kopia identyfikatora autora sprawozdania).


Identyfikator uczestnika Kongresu, w którym podane zostały dane osobowe, miejsce zamieszkania oraz funkcje jakie pełni dana osoba.

Obsługa recepcji hotelowej nie udzielała żadnych informacji w jakim pokoju mieszka określona osoba. Rozmiary hotelu "Marriott Wardman Park Hotel", w którym odbywał się Kongres oraz mieszkała większość delegatów, powodowały uczucie ciągłego zagubienia, mimo gęsto rozstawionego personelu wskazującego drogi dojścia do kilkudziesięciu sal, w których odbywały się sesje referatowe.

Typowe budownictwo w Waszyngtonie.

Organizatorzy dostarczyli każdemu uczestnikowi Kongresu materiały, w których znalazła się histońa powstania służby geodezyjnej w Stanach Zjednoczonych, nie zapominając podkreślić że prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Jefferson był geodetą (podobnie jak ojciec prezydenta) i był nie tylko głównym autorem Konstytucji Stanów Zjednoczonych, ale również organizatorem służby geodezyjnej oraz koncepcji systemu odniesień przestrzennych na potrzeby tworzenia dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, niezbędnej do rozwoju Stanów Zjednoczonych.

Geodeci - twórcy pierwszych map odkrytego kontynentu amerykańskiego, o których będzie w następnym artykule poświęconym tej tematyce.

Problematyce historii związanej z pomiarami Stanów Zjednoczonych, pracy geodetów-pionierów i historii tworzenia systemu odniesień przestrzennych w USA autor poświęci odrębny artykuł.

Źródło: Przegląd Geodezyjny nr 10/2002