Wizyta Przewodniczącego Grupy Roboczej I w Komisji VII
Międzynarodowej Federacji Geodetów FIG - Jürga Kaufmanna w Polsce

mgr inż. Marcin Karabin
zdjęcia - mgr inż. Tomasz Wojciechowski
Instytut Geodezji Gospodarczej Politechnika Warszawska

W dniach 9-15 września 2002 r przebywał z wizytą w Polsce Jürg Kaufmann - właściciel firmy Kaufmann Consulting ze Szwajcarii, pełniący jednocześnie rolę Przewodniczącego Grupy Roboczej I w Komisji VII Międzynarodowej Federacji Geodetów FIG. Pan Jürg Kaufmann jest współautorem książki "Kataster 2014 - wizja przyszłych systemów katastralnych".*) Książka ta jest wynikiem realizacji zadania, jakie w roku 1994 Komisja VII FIG postawiła przed zespołem wyłonionym spośród członków Komisji, którego przewodniczącym był Jürg Kaufmann, a sekretarzem Daniel Steudler. Zawiera ona bardzo oryginalną wizję dotyczącą oczekiwań społeczeństw świata i ich gospodarek od geodetów i katastru, wizję przyszłych systemów katastralnych - wizję wybiegającą 20 lat w przyszłość, stąd rok 2014 (decyzję o opracowaniu podjęto w 1994 roku). Publikacja ta stanowi pewnego rodzaju odniesienie, w stosunku do którego określany może być stan obecnych i przyszłych systemów katastralnych. Śmiało można powiedzieć, że opracowanie to, poparte badaniami i szeroką dyskusją prowadzoną przez 4 lata przez grupę powołaną przez Komisję VII (książkę wydano w roku 1998), liczne ankiety wysyłane do wielu krajów będących członkami FIG-u, będzie przez lata wywierać wpływ na przeprowadzane na świecie reformy katastralne. Odnaleźć w niej można ponadto przegląd mocnych i słabych stron obecnych systemów katastralnych.


Widok na salę obrad. Jak widać, seminarium cieszyło się dużym zainteresowaniem

Swą wizytę pan Jürg Kaufmann rozpoczął od odwiedzenia macierzystej uczelni inicjatora wizyty, prof. Wojciecha Wilkowskiego, który od wielu lat uczestniczy w pracach Komisji VII FIG. Na Politechnice Warszawskiej pan Jürg Kaufmann spotkał się z władzami Wydziału Geodezji i Kartografii. Wziął również udział w zorganizowanym przez Instytut Geodezji Gospodarczej seminarium, na którym wygłosił referat pt. "System Katastralny w Szwajcarii". Liczne grono słuchaczy stanowili zaproszeni goście, zajmujący się na co dzień zagadnieniami katastru. Wśród zaproszonych na seminarium gości byli między innymi: Jerzy Kul - Dyrektor Departamentu Geodezji i Kartografii w Ministerstwie Infrastruktury, Grażyna Skołbania - dyrektor Departamentu Katastru i Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w GUGiK, Witold Radzio - zastępca dyrektora Departamentu Katastru i Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w GUGiK, Prof. Witold Prószyński - dziekan Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej, Włodzimierz Kunach - Dyrektor Wydziału Katastru i Informacji Przestrzennej w Gminie Warszawa-Centrum, Andrzej Raczyński - Główny Geodeta Wojewódzki województwa mazowieckiego, Krzysztof Mączewski - były wiceprezes GUGiK, a obecnie dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej województwa mazowieckiego.

Przechodząc do omówienia tematyki wykładu należy stwierdzić, że była ona bardzo ciekawa, a podobieństwo polskiego katastru do katastru szwajcarskiego powodowało wśród słuchaczy wzmożone zainteresowanie. System katastralny w Szwajcarii jest bowiem, podobnie jak w Polsce, systemem dwustronnym. Obok katastru fizycznego, będącego w Polsce odpowiednikiem ewidencji gruntów i budynków, istnieje instytucja ksiąg wieczystych. Mamy również doczynienia z dobrze rozwiniętym prywatnym wykonawstwem geodezyjnym - geodetami licencjonowanymi.

Na wstępie Pan Kaufmann omówił strukturę organizacyjną katastru w Szwajcarii, zarówno na szczeblu federalnym, jak i na poziomie kantonów oraz gmin. Szwajcaria podzielona jest administracyjnie na 26 niezależnych kantonów, które mają swój rząd i parlament. Kantony z kolei dzielą się na gminy. Istnieje ponadto rząd federalny. Mimo tego struktura organizacyjna katastru jest w pewnym stopniu podobna do polskiej.
Następnie pan Kaufmann wskazał podstawy prawne funkcjonowania katastru i ksiąg wieczystych. Podkreślił w tym miejscu, że wszystkie nieruchomości w Szwajcarii są zarejestrowane w katastrze, jak również w drugim podsystemie, czyli, inaczej mówiąc, posiadają księgę wieczystą. Prawo własności nie istnieje, dopóki nie zostanie zarejestrowane. Nie jest również możliwe obciążenie hipoteczne na nie zarejestrowanej nieruchomości. Na podkreślenie roli, jaką spełnia księga wieczysta w Szwajcarii, podał wartość hipotek, czyli wartość, jaka jest zabezpieczana na nieruchomościach w jego kraju. Nawet jak na warunki szwajcarskie, liczba 370 mld USD jest imponująca.

Po tych rozważaniach Pan Kaufmann, nieco powracając do struktury organizacyjnej katastru, krótko omówił zadania, jakie wykonywane są przez jednostki każdego szczebla (federalny, kantonu, gminy). Krótko przedstawił kartograficzne produkty Federalnego Biura Topografii.


Jürg Kaufmann z wielką pasją opowiada o rozwiązaniach katastralnych w swym rodzimym kraju.
Od lewej zasiadają: inż. Jürg Kaufmann, dr inż. Jacek Domański - pełniący rolę tłumacza,
prof. Wojciech Wilkowski - organizator seminarium

Dużą część wystąpienia poświęcił natomiast na omówienie reform pomiarów urzędowych, reform katastralnych - tzw. RAV. Reformy, jak powiedział, wymuszone były przez fizyczny proces starzenia się map katastralnych, wiek dotychczasowych regulacji technicznych, brak elastyczności w odniesieniu do skal map katastralnych oraz zawartości informacji. Z roku na rok wzrastało również zapotrzebowanie na cyfrowe geodane. Pojawiły się ponadto nowe możliwości i standardy techniczne, warte rozważenia i wprowadzenia w życie.

Wymienił główne cele reformy RAV, które wiązały się ze zmniejszeniem ilości regulacji na szczeblu federalnym, unikaniem podwójnego pozyskiwaniu tych samych danych, wzrostem aktualności danych, ustanowieniem danych katastralnych jako podstawy systemów informacji o terenie SIT.

W skutek tych reform powstały bardzo dobre, zwięzłe i nie skomplikowane uregulowania prawne (Ordnance for Official Surveying - VAV, 1.1.1993 oraz Technical Ordnance for Official Surveying - TVAV, 1.7. 1994). Uregulowania te między innymi zdefiniowały model danych - mapę katastralną z 8 warstwami informacyjnymi oraz język stosowany do opisu danych INTERLIS. Język ten pozwala na transfer danych bez utraty informacji, swobodę wyboru metod i systemów do przechowywania danych, stwarza możliwość wymiany danych między różnymi systemami, a ponadto jest elastycznym narzędziem dla definiowania modeli danych.

Pan Kaufmann wspomniał o możliwościach rozwoju systemów SIT w kantonach. Przedstawił w tym miejscu najważniejsze rodzaje kartograficznych produktów (wraz z opisem ich zawartości), jakie oprócz map katastralnych występują w Szwajcarii. W zestawieniu z podstawowymi danymi kartograficznymi (mapami katastralnymi) stanowią one duży zasób informacji kartograficznych.

Omówił również kolejne techniczne standardy map katastralnych. Wymienił różne mapy katastralne, jakie obecnie egzystują w Szwajcarii, począwszy od map z roku 1850 do map cyfrowych, tworzonych w oparciu o standardy ustanowione na mocy przepisów reformy z 1993 roku (w sumie 7 różnych). Pokrycie kraju tymi ostatnimi wynosi 5%, a do zatwierdzenia czeka kolejnych 13 %.

Na zakończenie przedstawił rolę sektora prywatnego w katastrze, jego zadania oraz przyszłe kierunki rozwoju systemu katastralnego w Szwajcarii. Wg niego będą to z pewnością nowe regulacje, dotyczące katastru, wynikające z założeń Katastru 2014, rozszerzenie zawartości katastru, rozwój współpracy szczebli federalnego, kantonalnego oraz sektora prywatnego. Przewiduje się również stworzenie Oddziału Specjalnego (Zespołu) ds. Katastru 2014 (tzw. task force), w skład którego oprócz osób reprezentujących kataster wchodziliby przedstawiciele instytucji ksiąg wieczystych oraz przedstawiciele sektora prywatnego. Kierunki te wcale nie dziwią, wszak przemawiał współautor książki: "Kataster 2014 wizja przyszłych systemów katastralnych". Po tym wystąpieniu odbyła się krótka dyskusja, w której prelegent odpowiadał na pytania zaproszonych gości.

W kolejnym dniu Pan Kaufmann złożył wizytę w Głównym Urzędzie Geodezji i Kartografii, gdzie spotkał się z Głównym Geodetą Kraju - Jerzym Albinem - oraz na Wydziale Katastru i Informacji Przestrzennej w Gminie Warszawa-Centrum, gdzie spotkał się z dyrektorem tego wydziału - Włodzimierzem Kunachem. Złożył również wizytę w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej województwa mazowieckiego, w którym spotkał się z Geodetą Województwa - Andrzejem Raczyńskim oraz Dyrektorem ośrodka, byłym wiceprezesem GUGiK - Krzysztofem Mączewskim.


Kolejnym etapem wizyty Jürga Kaufmanna w Polsce była X Konferencja z cyklu "Kataster nieruchomości", która odbyła się w dniach 12-14 września 2002 r. w Kaliszu. Na zdjęciu (w drodze do Kalisza) zadowolony z przebiegu dotychczasowej wizyty Jürg Kaufmann w towarzystwie - pełniącej rolę tłumaczki - mgr Doroty Wilkowskiej

Kolejnym etapem wizyty Jürga Kaufmanna w naszym kraju było czynne uczestnictwo w X Konferencji naukowo-technicznej z cyklu "Kataster nieruchomości" nt. "Kataster - Fakty i mity", która odbyła się w dniach 12-14 września 2002 r. w Kaliszu. Przebieg konferencji został przedstawiony Szanownym Czytelnikom PG przez autora w odrębnym artykule 11/2002 numeru PG.

za: PRZEGLĄD GEODEZYJNY nr 11/2002