Zamierzenia Instytutu Geodezji i Kartografii w zakresie certyfikacji systemów zarządzania jakością

dr inż. Stanisław Dąbrowski
Instytut Geodezji i Kartografii Ośrodek Certyfikowania Jakości w Geodezji i Kartografii

2. Certyfikacja systemów zarządzania jakością
Przypomnijmy, że określenie systemu zarządzania jakością mówi o zarządzaniu
organizacją/instytucją odpowiadającym realizacji polityki jakości, prowadzonej przez
kierownictwo firmy, której celem jest zadowolenie klienta otrzymującego produkt zgodny z
jego wymaganiami oraz rozwój i doskonalenie procesów i personelu tej organizacji.
Odpowiednia, wymagana dokumentacja takiego wdrożonego systemu oraz jego
funkcjonowanie zgodne z wymaganiami normy ISO 9001:2000 (lub inaczej: PN-EN ISO
9001:2001 - jako norma polska wydana była w roku 2001), potwierdzone pozytywnym
wynikiem auditu Jednostki Certyfikującej dają podstawę do przyznania instytucji
Certyfikatu. Tak więc organizacja może ubiegać się o certyfikat jeśli posiada następujące
dokumenty systemowe:

- polityka jakości
- księga jakości,
- procedury:
nadzoru nad dokumentacją,
nadzoru nad zapisami,
auditu wewnętrznego,
nadzoru nad wyrobem niezgodnym,
działań korygujących,
działań zapobiegawczych,

a audit Strony Trzeciej czyli Jednostki Certyfikującej potwierdzi poprawność tych
dokumentów oraz funkcjonowania systemu w zgodności z normą 9001.
Certyfikat przyznaje taka Jednostka Certyfikująca, która uzyskała akredytację powołanego ustawowo Polskiego Centrum Akredytacji.
Jednostka, aby uzyskać akredytację musi spełniać szereg warunków wynikających z jej roli. Jej polityka jakości, organizacja pracy i dokumentacja muszą odpowiadać wymaganiom jakie są stawiane jednostkom certyfikującym systemy zarządzania jakością. Są one określone przede wszystkim przez normę PN-EN 45012:2000 "Wymagania ogólne dotyczące jednostek prowadzących ocenę oraz certyfikację/rejestrację systemów jakości". Weryfikacji spełnienia tych wymagań dokonuje Polskie Centrum Akredytacji w wyniku odpowiedniego postępowania, w tym również przeprowadzenia auditu w Jednostce. Akredytacja Jednostki Certyfikującej w Polskim Centrum Akredytacji uprawnia ją do prowadzenia procesów certyfikacji i przyznawania certyfikatów oraz ich nadzorowania.

3. Jednostka Certyfikująca w geodezji i kartografii
W trakcie realizacji projektu, którego głównym wykonawcą jest Główny Urząd Geodezji i
Kartografii a realizatorem prac badawczo-wdrożeniowych jest Instytut Geodezji i
Kartografii, zgodnie z założeniami tego projektu została utworzona jednostka certyfikująca
systemy zarządzania jakością. Jednostkę tę utworzono w IGiK pod nazwą Ośrodek
Certyfikowania Jakości w Geodezji i Kartografii ( OCJ ). Dotychczasowa działalność tej
Jednostki skupia się na realizacji zadań projektu a w tym między innymi na:
- pracach organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem i wyposażaniem Ośrodka i
Instytutu, oraz na odpowiednich szkoleniach kadry Ośrodka,
- opracowaniu podstawowych dokumentów systemowych jednostki certyfikującej a w
tym m.in.: polityki jakości, księgi jakości, procedur obejmujących całość działalności
jednostki w zakresie certyfikacji, formularzy i instrukcji, >
- przygotowaniu wniosku o akredytację Ośrodka w Polskim Centrum Akredytacji,
- opracowaniu bazy danych auditorów i auditorów technicznych,
- opracowaniu informatora dla zainteresowanych uzyskaniem certyfikatu w OCJ,
- prowadzeniu auditów systemów zarządzania jakością w firmach geodezyjno-
kartograficznych,
- szkoleniu pracowników IGiK w zakresie systemów zarządzania jakością,
- organizowaniu i prowadzeniu szkoleń dla firm geodezyjnych i kartograficznych,
- przeprowadzeniu cyklu seminariów o charakterze szkoleniowo-wdrożeniowym dla
firm uczestniczących w realizacji projektu,
- przygotowaniu i prowadzeniu seminariów dla ośrodków dokumentacji geodezyjnej i
kartograficznej,
- opracowywaniu i publikowaniu informacji i prezentacji z zakresu systemów
zarządzania jakością w geodezji i kartografii.

4. Polityka Jakości
Dokumentem, który dla funkcjonowania Ośrodka Certyfikowania można by określić jako
wyjściowy, jest Polityka Jakości. Sformułowanie polityki jakości jest niezbędne w tworzeniu dokumentów podstawowych dla każdej działalności, w której chcemy wdrażać system zarządzania jakością. Wymaganie takie stawia norma PN-EN ISO 9001:2001 - p.5.3.

Dotyczy to również jednostki certyfikującej (PN-EN 45012:2000 - p.2.1.1.1). Polityka
Jakości mówi, jakie stawiamy sobie cele jakościowe i czemu ma służyć ich realizacja oraz
wytycza kierunki tej realizacji. W przypadku naszego Ośrodka polityka ta obejmuje
"świadczenie profesjonalnych usług na rzecz organizacji branży geodezyjnej i kartograficznej oraz innych klientów, szczególnie w obszarze powiązanym z geodezją i kartografią w zakresie systemów zarządzania jakością i dostosowywania sposobów oceny systemów jakości uwzględniających specyfikę geodezji i kartografii". Jako cele jakościowe realizacji tej polityki określono m.in.: "świadczenie usług na wysokim poziomie jakościowym, ciągłe doskonalenie obowiązującego systemu, rozwój wykwalifikowanego i dobrze wyszkolonego personelu, osiągnięcie i utrzymanie opinii... życzliwego partnera ..."
W momencie redagowania niniejszego tekstu Ośrodek Certyfikowania Jakości ma za sobą
audit przeprowadzony przez auditorów Polskiego Centrum Akredytacji oraz wykonanie
auditu jednej z firm geodezyjno-kartograficznych, który był obserwowany i oceniany przez
auditora PCA. Ocena ogólna dokumentacji, auditów i prowadzenia spraw certyfikacji przez
Ośrodek wypadła 'pomyślnie. Obecnie oczekujemy na oficjalne stanowisko PCA w sprawie
naszego wniosku o akredytację i ewentualne uwagi i zalecenia.

5. Wizje i zamierzenia dotyczące programu jakości w geodezji i kartografii
Wdrażanie systemów zarządzania jakością oraz certyfikacja organizacji geodezyjno-
kartograficznych mogą stanowić podstawowe elementy programu jakości w całej działalności geodezyjnej i kartograficznej. Jeśli chodzi o organizacje (firmy, instytucje), to systemy jakości powinny być wdrażane i funkcjonować zarówno w firmach i przedsiębiorstwach zajmujących się wykonawstwem prac geodezyjnych i kartograficznych jak i w ośrodkach dokumentacji geodezyjno-kartograficznej wszystkich szczebli. Taki stan tworzyłby układ komplementarny, zapewniający wysoki poziom usług i dokumentów. Potrzeba dążenia do takiego celu wydaje się oczywista.
Aby osiągnąć w pełni takie możliwości niezbędne jest również:
- zapewnienie jakości materiałów wyjściowych do wykonywania pomiarów i
opracowań geodezyjnych i kartograficznych,
- systemowe zapewnienie jakości stosowanych narzędzi i instrumentów oraz metod i
technologii,
- udokumentowana poprawność funkcjonowania stosowanych narzędzi i systemów
informatycznych,
- wymaganie udokumentowanych i aktualnych kwalifikacji personelu wykonującego i
nadzorującego wszystkie etapy prac geodezyjnych i kartograficznych,
- spełnianie wszystkich wymagań prawa geodezyjnego, obowiązujących instrukcji oraz
praw i przepisów ogólnych.
Jakie są drogi realizacji takiego programu? Wnioskując z analizy obecnej sytuacji w branży
oraz bieżących i przyszłych potrzeb, realizacja programu powinna prowadzić do:
- utworzenia jednostki certyfikującej systemy zarządzania jakością w geodezji i
kartografii oraz uzyskanie przez nią notyfikacji,
- wdrożenia systemów zarządzania jakością w ośrodkach dokumentacji geodezyjno-
kartograficznej,
- utworzenia i funkcjonowania akredytowanych laboratoriów atestacji narzędzi
pomiarowych,
- utworzenia akredytowanego laboratorium badania i certyfikowania stosowanych
narzędzi i systemów informatycznych,
- rozszerzenia działalności certyfikacyjnej w branży na prowadzenie certyfikacji
personelu wykonującego i nadzorującego prace geodezyjne i kartograficzne i
okresowe weryfikowanie takich certyfikatów,
- wprowadzenia, jako obowiązujące, wymagań progowych a przejściowo preferencji dla
jednostek posiadających certyfikaty przy ocenianiu i wyborze ofert na wykonanie prac
z zamówień publicznych.

Instytut Geodezji i Kartografii utworzył jednostkę certyfikującą systemy zarządzania jakością czyli Ośrodek Certyfikowania Jakości w Geodezji i Kartografii i rozpoczął działalność na tym polu. W dalszej działalności IGiK chce doprowadzić do uzyskania statusu laboratorium akredytowanego dla pracowni atestacji dalmierzy. Dalej, akredytacją należy objąć również laboratorium badania innych instrumentów i narzędzi pomiarowych.
W konsekwencji realizacji przedstawionego podejścia do programu jakości widzimy potrzebę oraz podejmujemy działania w kierunku utworzenia akredytowanego laboratorium testowania i certyfikowania narzędzi i systemów informatycznych stosowanych w geodezji i kartografii.
Podejmujemy również zagadnienie związane z możliwością certyfikowania personelu
jednostek wykonawstwa i nadzoru geodezyjno-kartograficznego w oparciu o polskie i
międzynarodowe normy jakości.

6. Podsumowanie
Zapewnienie jakości w dziedzinie geodezji i kartografii wobec dużej liczby jednostek
wykonawstwa oraz wobec potrzeby utrzymania odpowiedniego poziomu państwowego
zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w warunkach gospodarki rynkowej, staje się
możliwe dzięki standaryzacji jakości. Wprowadzenie zasad i standardów międzynarodowych umożliwia tu najlepsze rozwiązania. Realizację programu jakości z zastosowaniem wymagań międzynarodowych norm jakości ISO rozpoczęto w polskiej geodezji i kartografii. Normy ISO rodziny 9000 opracowane są w celu wspomagania wszelkich organizacji we wdrażaniu i skutecznym działaniu systemów zarządzania jakością. Instytut Geodezji i Kartografii będąc realizatorem projektu dotyczącego systemów jakości w geodezji i kartografii tworzy w kolejnych etapach elementy takiego systemu. Obecny stan przygotowania naszych firm i organizacji oraz stan wiedzy i rozumienia tych zagadnień przez środowisko geodezyjne i kartograficzne pozwala nakreślić program skutecznego dostosowania branży do międzynarodowych wymagań jakościowych z jednoczesną optymalizacją organizacji pracy i funkcjonowania naszych jednostek. Należy jednak podkreślić, że wszelkie uproszczone podejścia do zarządzania jakością i traktowanie certyfikatu tylko jako uciążliwej formalności nie prowadzą do trwałych sukcesów firmy ani też do jej rozwoju. Wdrożenie systemu zarządzania jakością w firmie, to jej doskonalenie. Certyfikat powinien być traktowany jako osiągnięcie, które przede wszystkim zobowiązuje a dzięki temu wspomaga rozwój.